ایام جنگ اخیر، تهران روزهایی دشوار و متفاوتی را پشت سر گذاشت؛ روزهایی که با وجود حملات و آسیب‌های واردشده به بخش‌هایی از پایتخت، ارائه خدمات شهری متوقف نشد و مدیریت شهری با تداوم فعالیت‌های ضروری، تلاش کرد تا جریان زندگی روزمره شهروندان را حفظ کند.
در این شرایط، شهرداری تهران ضمن استمرار خدمات‌رسانی، رسیدگی به نقاط مورد اصابت، پاک‌سازی و بازگشایی معابر و رفع موانع و مشکلات شهری را در دستور کار قرار داد تا رفت‌وآمد شهروندان و فعالیت‌های روزمره شهر تا حد امکان ادامه پیدا کند. همچنین، اقدامات مربوط به بازسازی مناطق آسیب‌دیده و فراهم‌کردن شرایط اسکان خانواده‌هایی که منازلشان در جریان حملات آسیب دیده بود، پیگیری شد. مجموعه این اقدامات با هدف پاسخ‌گویی به نیازهای شهروندان در شرایط بحرانی، کاهش مشکلات ناشی از آسیب‌ها و فراهم‌کردن زمینه بازگشت تدریجی مناطق آسیب‌دیده به شرایط عادی دنبال شد؛ به‌گونه‌ای که حتی در روزهای دشوار جنگ نیز، خدمت‌رسانی به شهروندان به‌عنوان یکی از وظایف اصلی مدیریت شهری استمرار داشت.
در کنار این مسئولیت‌ها، ادامه فعالیت‌های عمرانی نیز در دستور کار شهرداری قرار داشت. پروژه‌های بزرگراهی و زیرساختی که تکمیل آن‌ها برای بهبود وضعیت ترافیکی و توسعه شبکه حمل‌ونقل پایتخت اهمیت دارد، همچنان بخشی از برنامه‌های مدیریت شهری را تشکیل می‌دادند. به این ترتیب، اداره تهران در روزهای جنگ به معنای پیشبرد هم‌زمان چند مأموریت بود؛ از رسیدگی به پیامدهای حملات و کمک به خانواده‌های آسیب‌دیده تا حفظ خدمات روزمره و پیگیری طرح‌های عمرانی. این روند نشان می‌داد که در شرایط بحرانی نیز، پاسخ‌گویی به نیازهای فوری شهر و ادامه مسیر توسعه زیرساخت‌ها، دو بخش مهم از مسئولیت شهرداری تهران را تشکیل می‌دهند.
بزرگراه شهید سپهبد عبدالرحیم موسوی؛ سه جبهه کاری فعال در روزهای جنگ
یکی از نمونه‌های مشخص تداوم فعالیت عمرانی در شرایط جنگی، پروژه بزرگراه شهید سپهبد عبدالرحیم موسوی است. هر سه جبهه کاری این پروژه در طول جنگ فعال بوده‌اند؛ موضوعی که این طرح را به یکی از نمونه‌های قابل اشاره در بررسی فعالیت‌های عمرانی شهرداری تهران در آن دوره تبدیل می‌کند.
این بزرگراه در غرب تهران و در محدوده مناطق ۲۱ و ۲۲ قرار دارد و مسیر آن از محدوده بزرگراه شهید خرازی آغاز می‌شود و با عبور از محورهای اصلی منطقه، به بلوار کرمان خودرو می‌رسد. اجرای پروژه به دلیل وجود معارضان و پیچیدگی‌های مربوط به مسیر، با دشواری‌هایی همراه بوده و تکمیل آن به پیگیری مستمر بخش‌های اجرایی نیاز داشته است.
فازهای اول و سوم این پروژه در ۲۵ مهر ۱۴۰۵ به بهره‌برداری رسیدند. اهمیت این طرح تنها به احداث یک مسیر بزرگراهی محدود نمی‌شود؛ تکمیل ارتباط میان معابر اصلی و ایجاد دسترسی‌های جدید می‌تواند به بهبود پیوستگی شبکه حمل‌ونقل در غرب تهران کمک کند.
آزادراه شهید شوشتری؛ ادامه مسیر توسعه شبکه بزرگراهی
آزادراه شهید شوشتری از دیگر پروژه‌های مهم عمرانی تهران است که در دوره جنگ رمضان مورد بررسی و تکمیل مراحل آن دنبال شد. این پروژه با هدف تکمیل شبکه بزرگراهی شرق و جنوب‌شرق پایتخت و ایجاد مسیر ارتباطی جدید برای کاهش فشار ترافیکی بر برخی معابر شهری اجرا شده است.
مهدی صداقتی، مدیرعامل سازمان مهندسی و عمران شهرداری تهران، درباره روند اجرای این پروژه توضیح داده بود که هم‌زمان با آغاز جنگ، پیگیری تملک‌های باقی‌مانده و رفع موانع اجرایی با جدیت بیشتری دنبال شد. به گفته او، بخشی از مشکلات مربوط به تداخل مسیر با اراضی دیگر نیز در این دوره مورد پیگیری قرار گرفت. این اظهارات نشان می‌دهد که ادامه پروژه تنها به فعالیت فیزیکی کارگاه محدود نبوده و اقدامات مربوط به رفع موانع اجرایی نیز در پیشبرد آن نقش داشته است.
فاز نخست آزادراه شهید شوشتری با طول اعلام‌شده حدود ۹.۳ کیلومتر در خردادماه ۱۴۰۵ به بهره‌برداری رسید. تکمیل این مسیر می‌تواند به ایجاد ظرفیت جدید در شبکه بزرگراهی شرق تهران کمک کند و امکان توزیع بخشی از ترددها میان محورهای مختلف را فراهم آورد.
هفت پروژه عمرانی و ترافیکی در نقاط مختلف شهر
در سوم مرداد ۱۴۰۵، هفت پروژه عمرانی و ترافیکی در تهران به بهره‌برداری رسید. زیرگذر میدان سپاه، پل اتصال روددره فرحزاد، پل دسترسی شرق به شرق تقاطع نواب–تندگویان، پروژه رفع گلوگاه ترافیکی بزرگراه شهید همت، زیرگذر بزرگراه شهید حکیم، پل غیرهمسطح شریعتی و فاز نخست تقاطع غیرهمسطح شهر آفتاب، از جمله پروژه‌های این مجموعه بودند.
این طرح‌ها با هدف بهبود دسترسی‌های شهری، اصلاح جریان حرکت خودروها و رفع محدودیت‌های موجود در شبکه معابر اجرا شده‌اند. در شهری مانند تهران که حجم بالایی از سفرهای روزانه در آن انجام می‌شود، اصلاح یک تقاطع یا تکمیل یک مسیر دسترسی می‌تواند بر وضعیت تردد در محدوده پروژه اثر بگذارد؛ هرچند میزان تأثیرگذاری نهایی به ظرفیت معابر اطراف و نحوه اتصال پروژه به شبکه موجود نیز وابسته است.
افتتاح این مجموعه در ماه‌های پس از آغاز جنگ، در کنار سایر پروژه‌های به بهره‌برداری رسیده و از ادامه پیگیری برنامه‌های عمرانی شهرداری تهران حکایت دارد.
توسعه مترو و بزرگراه‌ها در کنار استمرار خدمات شهری
در حوزه حمل‌ونقل عمومی نیز، تداوم فعالیت‌های عمرانی در روزهای جنگ از جمله محورهای کاری شهرداری تهران بود. توسعه زیرساخت‌های مترو و تکمیل ایستگاه‌ها، در کنار سایر پروژه‌های شهری، با هدف افزایش ظرفیت جابه‌جایی مسافران و بهبود دسترسی شهروندان دنبال شد؛ روندی که با ادامه عملیات اجرایی در دوره جنگ و بهره‌برداری از برخی طرح‌ها در ماه‌های بعد، وارد مرحله تازه‌ای شد.
ایستگاه مترو ورزشگاه تختی در خط ۷ متروی تهران، ۲۲ اردیبهشت ۱۴۰۵ به بهره‌برداری رسید. آماده‌سازی این ایستگاه در روزهای جنگ ادامه داشت و افتتاح آن در ماه‌های پس از جنگ، نمونه‌ای از تداوم روند تکمیل پروژه‌های حمل‌ونقل عمومی پایتخت بود. با بهره‌برداری از این ایستگاه و ۲.۵ کیلومتر مسیر تونلی، آخرین ایستگاه خط ۷ نیز تکمیل شد و ظرفیت جابه‌جایی مسافر در این خط حدود ۲۵ درصد افزایش یافت.
دو مسئولیت هم‌زمان؛ رسیدگی به آسیب‌ها و ادامه توسعه شهر
در روزهای جنگ، شهرداری تهران با دو دسته مسئولیت روبه‌رو بود؛ از یک سو، رسیدگی به پیامدهای حملات و خدمت‌رسانی به نقاط آسیب‌دیده و از سوی دیگر، حفظ روند اجرای پروژه‌هایی که تکمیل آن‌ها برای اداره شهر و توسعه زیرساخت‌های پایتخت ضروری است.
این دو حوزه، اگرچه از نظر نوع فعالیت تفاوت دارند، در یک هدف مشترک قرار می‌گیرند: حفظ کارکردهای شهری و پاسخ‌گویی به نیازهای شهروندان. رسیدگی به محدوده‌های آسیب‌دیده، پاک‌سازی و بازگشایی معابر و پیگیری خدمات ضروری، به نیازهای فوری شهر پاسخ می‌دهد؛ در مقابل، ادامه پروژه‌های بزرگراهی، تقاطعی و حمل‌ونقلی، بخشی از برنامه بلندمدت برای بهبود زیرساخت‌ها را پیش می‌برد.
تداوم عمران شهری در روزهای دشوار
مرور پروژه‌های عمرانی تهران در ماه‌های پس از ۹ اسفند ۱۴۰۴ نشان می‌دهد که بخشی از برنامه‌های توسعه زیرساختی شهرداری در این دوره دنبال شده و با وجود جنگ و تلاش دشمن برای آسیب به کشور فعالیت عمرانی و تلاش برای آبادانی تهران متوقف نشده است. که بزرگراه شهید سپهبد عبدالرحیم موسوی آزادراه شهید شوشتری و زیرگذر میدان سپاه و مجموعه پروژه‌های عمرانی و ترافیکی افتتاح‌شده در مردادماه، از نمونه‌های قابل اشاره در این زمینه هستند.
جنگ رمضان، هرچند فصل دشواری در اداره تهران بود؛ اما قطار خدمت رسانی در آن به مردم متوقف نشد.روزهایی که در آن، رسیدگی به نقاط آسیب‌دیده، پیگیری وضعیت خانواده‌های خسارت‌دیده و تداوم خدمات شهری در کنار اجرای پروژه‌های عمرانی قرار گرفت. حالا با گذشت آن روزها، آثار این تلاش‌ها را می‌توان در روند بازسازی محدوده‌های آسیب‌دیده و ادامه طرح‌های توسعه شهری دنبال کرد. تهران در این دوره، هم به ترمیم آنچه آسیب دیده بود نیاز داشت و هم به ادامه ساخت زیرساخت‌هایی که زندگی در پایتخت را آسان‌تر می‌کنند؛ دو مسیری که در کنار یکدیگر، بخشی از روند اداره و توسعه شهر را شکل می‌دهند.
همچنین در حال حاضر اجرای دو طرح «چشم روشنی» و «تورم صفر» نیز به مجموعه اقدامات جهت خدمت رسانی به مردم آغاز شده که اجرای طرح‌های حمایتی از معیشت، نیز حکایت از استراتژی دقیق و جامع دارد چراکه تهران شهری است که در روزهای سخت، هم مسیرهایش را می‌سازد و هم به زندگی شهروندانش می‌اندیشد
