این روزها شاهد تبلیغات گسترده تعدادی از شرکت‌ها و استارتاپ‌های فعال در حوزه خریدوفروش آنلاین طلا در تهران هستیم؛ مجموعه‌هایی که امکان خرید طلا با حداقل سرمایه و حتی در حد یک تا دو سوت را تبلیغ و با وعده سودآوری و نقدشوندگی سریع، شهروندان را به حضور در این بازار پرنوسان ترغیب می‌کنند.
شرکت‌هایی با نام‌های متفاوت و اغلب با پسوند طلا در فضای مجازی ظهور کرده‌اند و با تبلیغات گسترده تلاش می‌کنند شهروندان را به خرید طلایی ترغیب کنند که محل نگهداری و پشتوانه فیزیکی آن برای بسیاری از خریداران روشن نیست. این استارتاپ‌ها به مشتریان وعده می‌دهند که می‌توانند با مبالغ بسیار اندک، طلا را به قیمت روز خریداری کنند، از نوسانات بازار سود ببرند و هر زمان که اراده کردند، دارایی خود را بفروشند و وجه آن را در کمتر از ۷۲ ساعت دریافت کنند.
البته زمینه فعالیت گسترده این کسب و کار تا حدی جدید، تورم بالا و کاهش ارزش پول است که شهروندان را ترغیب می‌کند دست کم برای حفظ ارزش پول خود، از روشهایی همچون تبدیل پول به طلا استفاده کنند.
هشدار بانک مرکزی به موسسات اعتباری خصوصی
اخیرا دامنه این تب‌وتاب به برخی بانک‌های خصوصی نیز کشیده شد، اما بانک مرکزی طی دو هفته گذشته در واکنش به ورود برخی مؤسسات اعتباری به حوزه خریدوفروش آنلاین طلا، صراحتا اعلام کرد که ارائه هرگونه خدمات در این زمینه، چه به صورت مستقیم و چه از طریق مشارکت با شرکت‌ها و سکوهای دیگر ممنوع است. این ممنوعیت شامل فعالیت از طریق واحدهای دیجیتال این مؤسسات نیز می شود و در صورت ادامه چنین فعالیت‌هایی، اقدامات نظارتی و انتظامی علیه مؤسسه اعتباری و مدیران مربوط در دستور کار قرار خواهد گرفت.
طبق اعلام بانک مرکزی، فراهم کردن زمینه خریدوفروش برخط طلا از سوی برخی مؤسسات اعتباری با اهداف و سیاست‌های این بانک همخوانی ندارد و می‌تواند اجرای سیاست‌های کنترلی و نظارتی را با مشکل مواجه کند. این بانک همچنین نسبت به پیامدهای معاملات خرد و مکرر آنلاین طلا از منظر مبارزه با پولشویی هشدار داده است.
آیا به همین اندازه طلای فیزیکی در خزانه شرکت‌ها وجود دارد؟
حال در پس این بازار داغ و وسوسه‌انگیز که هر روز بر تعداد مشتریان آن افزوده می‌شود، پرسش‌های مهمی مطرح است که مسئولان ذی ربط باید به آنها پاسخ بگویند: آیا به اندازه طلایی که خریداران در این پلتفرم‌ها خریداری می‌کنند طلای فیزیکی در خزانه شرکت‌ها وجود دارد؟ چه کسانی موجودی واقعی این شرکت‌ها را بررسی می‌کنند؟ خریداران چگونه می‌توانند از وجود پشتوانه واقعی برای طلای خریداری‌شده اطمینان حاصل کنند؟ اساساً این شرکت‌ها چه مجوزهایی برای فعالیت دارند و چه نهادی بر عملکرد آنها نظارت می‌کند؟
ناگفته پیداست که با ورود هر چه بیشتر به دنیای مدرن ارتباطاتی و ظهور پلتفرم‌ها جدید طلا، شهروندان تهرانی رغبت بالایی برای خرید وفروش و معامله نشان می دهند و این موضوع برایشان از جذابیت بالایی برخودار است، اما آنچه در حساب کاربری شان به نمایش درمی‌آید، تنها چند عدد و رقم در صفحه نمایشگر اپلیکیشن است؛ اعدادی که به تنهایی قادر نیست وجود طلای فیزیکی و پشتوانه واقعی معاملات را اثبات کند.
شاهدیم که هر روز بر تعداد مشتریان این پلتفرم‌ها افزوده می‌شود و این پرسش همچنان باقی است که اگر روزی این شرکت‌ها نتوانند به تعهدات خود عمل کنند چه کسی پاسخگوی سرمایه مردم خواهد بود؟ و بر سر سرمایه مردم چه خواهد آمد؟
اتحادیه طلا و جواهر باید بر خریدوفروش آنلاین طلا نظارت کند
در همین رابطه، مهدی پوردهقان عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس شورای اسلامی درباره گسترش پلتفرم‌های خریدوفروش آنلاین طلا و فعالیت مجموعه‌هایی که معاملات طلا را به صورت اینترنتی انجام می‌دهند، گفت: بارها به دولت اعلام کرده‌ایم که اگر از ابتدا نظارت صحیحی بر این وضعیت انجام نشود، در آینده دوباره برای کل کشور گرفتاری ایجاد خواهد شد. اتحادیه طلاو جواهر باید بر خرید و فروش آنلاین طلا نظارت کند.
پوردهقان در گفت وگو با خبرنگار ایرنا با اشاره به موضع اتحادیه طلا و جواهر درباره فعالیت این پلتفرم‌ها اظهار کرد: پیش از این اتحادیه طلا و جواهر اعلام کرده بود مجموعه‌های استارتاپی و پلتفرم‌های فروش طلا و جواهر از این اتحادیه مجوز نمی‌گیرند؛ در حالی که این مجموعه‌ها در حال خریدوفروش هستند و باید بر قیمت، میزان ذخایر و فعالیت آنها نظارت وجود داشته باشد.
نماینده مجلس شورای اسلامی با بیان اینکه بر اساس مصوبه‌ای مقرر شده همه پلتفرم‌های خریدوفروش آنلاین طلا از اتحادیه مجوز دریافت کنند، افزود: این مصوبه در ابتدای آبان ابلاغ شده و قرار است نظارت بر این اپلیکیشن‌ها و سکوها نیز از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت و بانک مرکزی انجام شود.
خریداران طلای آنلاین مراقب خالی فروشی باشند
پوردهقان با اشاره به افزایش تعداد درگاه‌های خریدوفروش طلا گفت: در حال حاضر تعداد زیادی از این درگاه‌ها با نام‌های مختلف مانند قارچ در حال افزایش هستند. گزارش‌هایی در این زمینه به ما رسیده که البته هنوز راستی‌آزمایی نشده است و حاکی از آن است که برخی از این مجموعه‌ها ممکن است در حال خالی‌فروشی باشند.
وی توضیح داد: در واقع صرفاً اعداد و ارقامی در سیستم نمایش داده می‌شود و بر اساس آن به مشتری اعلام می‌کنند که این میزان طلا را در اختیار دارد و این مقدار پول پرداخت کرده است؛ در حالی که مشخص نیست آیا واقعاً به همان میزان طلا در ذخیره‌گاه وجود دارد یا خیر.
این نماینده مجلس با اشاره به نبود تضمین مشخص درباره ذخایر طلای این پلتفرم‌ها اظهار کرد: اگر مجموعه‌ای بدون داشتن ذخیره‌گاه و ذخایر واقعی طلا اقدام به خریدوفروش کند، ممکن است در آینده تکانه‌ای در این بازار ایجاد شود و کشور با مشکل مواجه شود.
احتمال تکرار بحران مؤسسات مالی و اعتباری
اگر نظارت جدی بر فعالیت این پلتفرم‌های خرید و فروش طلا انجام نشود ممکن است در آینده با چنین مسائلی مواجه شویمپوردهقان با بیان اینکه در گذشته نیز در حوزه مؤسسات مالی و اعتباری و بانکی با مشکلاتی مواجه بوده‌ایم که در برخی موارد بانک مرکزی مجبور شده است از محل ذخایر خود مطالبات مردم را پرداخت کند، اظهار کرد: اگر نظارت جدی بر فعالیت این پلتفرم‌های خرید و فروش طلا انجام نشود ممکن است در آینده با چنین مسائلی مواجه شویم.
وی در پاسخ به این پرسش که چه تضمینی برای وجود طلای خریداری‌شده مردم در خزانه این پلتفرم‌ها وجود دارد، گفت: دقیقاً همین موضوع یکی از ایرادهای موجود است؛ تا این لحظه بانک مرکزی هیچ میزانی از سپرده‌های طلای این مجموعه‌ها را به‌عنوان ضمانت در اختیار ندارد.
پوردهقان ادامه داد: برخلاف زمانی که فرد به یک طلافروشی مراجعه می‌کند و طلا را خریداری و تحویل می‌گیرد، در این پلتفرم‌ها چنین وضعیتی وجود ندارد و مشتری صرفاً یک عدد و رقم را در سامانه مشاهده می‌کند. در حال حاضر کسی ذخیره‌گاه این مجموعه‌ها را تضمین نمی‌کند.
این نماینده مجلس با اشاره به تغییرات مربوط به صدور مجوز فعالیت این مجموعه‌ها گفت: یکی از ایرادهای موجود همین مسئله بود و بر اساس مصوبه دولت و با پیگیری و فشار مجلس قرار شد از این پس اتحادیه طلا و جواهر مرجع صدور مجوز این فعالیت‌ها باشد.
وی افزود: بانک مرکزی و سایر نهادها ممکن است مجوزهایی صادر و اعلام کنند که یک مجموعه از نظر فنی یا مالی اهلیت دارد، اما این موضوع به‌تنهایی نمی‌تواند تضمین‌کننده حقوق مردمی باشد که اقدام به خریدوفروش طلا می‌کنند.
پوردهقان با تأکید بر ضرورت نظارت تخصصی اتحادیه طلا و جواهر اظهار کرد: به اعتقاد من لازم است این موضوع از طریق اتحادیه پیگیری شود تا نظارت تخصصی‌تری بر این فعالیت‌ها وجود داشته باشد.
وی در پاسخ به این پرسش که آیا با واگذاری مسئولیت نظارت به اتحادیه طلا و جواهر، این مجموعه در صورت بروز مشکل هم مسئولیت خواهد داشت، گفت: به هر حال وقتی مسئولیت نظارت بر عهده اتحادیه قرار می‌گیرد، این اتحادیه نیز هنگام صدور مجوز باید این موارد را مدنظر قرار دهد.
این نماینده مجلس افزود: هر مجموعه‌ای که ادعای خریدوفروش آنلاین طلا دارد، باید بتواند تضمین بدهد که مشتری هر زمان بخواهد، حتی در فاصله یک یا دو روز، بتواند طلای خود را تحویل بگیرد و این‌طور نباشد که صرفاً یک عدد و رقم در سیستم به مشتری نشان داده شود
با اصل فعالیت پلتفرم‌های خرید آنلاین طلا مخالفتی ندارم
پوردهقان با بیان اینکه از ابتدا با واگذاری نظارت تخصصی به اتحادیه طلا و جواهر موافق بوده است، گفت: این کار یک فعالیت تخصصی است و نه بانک مرکزی با وجود هزاران کاری که بر عهده دارد، می‌تواند به‌تنهایی بر تمام ابعاد آن نظارت صحیح داشته باشد و نه اینکه نظارت بر این موضوع صرفاً از طریق نهادهایی انجام شود که تخصص اصلی آنها بازار طلا نیست.
وی ادامه داد: اتحادیه طلا و جواهر در موضوع قیمت، نوع فروش و جنس طلایی که عرضه می‌شود، تخصص دارد. درست است که این مجموعه‌ها مغازه و واحد صنفی به شکل سنتی ندارند، اما در عمل فعالیت خریدوفروش طلا را انجام می‌دهند و به همین دلیل لازم بود موضوع از طریق اتحادیه پیگیری شود.
این نماینده مجلس گفت: در عین حال با اصل فعالیت پلتفرم‌های خریدوفروش آنلاین طلا مخالفتی ندارم و این فعالیت می‌تواند انجام شود و از نظر من مساله‌ای ندارد اما باید در چارچوب سازوکار تعیین‌شده و با نظارت کافی صورت بگیرد.
نایب رئیس اتحادیه طلاو جواهر: مردم طلای آنلاین نخرند
محمد کشتی‌آرای نایب‌رئیس اتحادیه طلا و جواهر اما نظر دیگری دارد؛ وی درباره فعالیت استارتاپ‌های فعال در حوزه خریدوفروش طلا به مردم هشدار داد و توصیه کرد از خرید طلای غیر فیزیکی به‌صورت آنلاین خودداری کنند.
وی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا اظهار کرد: طلا را باید از مکانی معتبر خریداری و فاکتور خرید را از فروشنده دریافت کرد؛ همچنین خریدار باید طلای فیزیکی را در اختیار داشته باشد.
کشتی‌آرای افزود: برخی از این پلتفرم‌ها بدون مجوز اقدام به خریدوفروش طلا می‌کنند و طبق توافق‌های انجام‌شده قرار است جلوی این اقدام گرفته شود.
چه کسی مجوز بدهد؟ مساله این است!
اما در حالی که رئیس اتحادیه طلا و جواهر تهران هم‌راستا با نگاه نماینده مجلس، اعلام کرده پلتفرم‌های فروش طلا از این پس باید از اتحادیه طلا مجوز بگیرند، رئیس اتحادیهٔ کشوری کسب‌وکارهای مجازی، اظهارات رئیس اتحادیهٔ طلا و جواهر تهران دربارهٔ انتقال مسئولیت صدور مجوز پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا به اتحادیهٔ طلا را رد و اعلام کرد که طبق مصوبهٔ هیئت دولت، تنها مرجع صدور این مجوزها اتحادیه کسب‌وکارهای مجازی است.
رئیس اتحادیهٔ طلا و جواهر تهران، روز گذشته از واگذاری صدور مجوز این پلتفرم‌ها به اتحادیه تخصصی طلا خبر داده و گفته بود که این اتحادیه بر فعالیت سکوها نظارت می‌کند.
طلافروش های بازار چه می‌گویند؟
نگرانی درباره پشتوانه معاملات آنلاین طلا تنها به مسئولان صنفی و نمایندگان مجلس محدود نمی‌شود و برخی کسبه قدیمی بازار طلا نیز نسبت به این شیوه خریدوفروش نگرانند و با تردید به موضوع نگاه می کنند.
دانیال عبدی یکی از فروشندگان قدیمی بازار زرگرهای تهران در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا گفت: اعتقادی به خریدوفروش طلای مجازی ندارم. بنده به‌عنوان خریدار طلا، کالایی را می‌خرم که وجود فیزیکی داشته باشد و قابل لمس باشد.
وی اظهارکرد: اگر۵۰ میلیارد تومان پول هم داشته باشم حاضر نیستم حتی یک ریال بابت خرید طلای مجازی هزینه کنم. شاید گفته شود که به شیوه سنتی کار می‌کنم، اما برای اعتبار خودم هزینه می‌کنم و با طلایی کار می‌کنم که وجود عینی دارد و دارای مجوز است.
این کاسب بازار زرگراهای تهران با اشاره به حجم گسترده تبلیغات و نصب بنرهای خریدوفروش آنلاین طلا در سطح شهر گفت: چطور ممکن است یک شرکت با این هزینه‌های سنگین تبلیغاتی و با سود یک تا دو درصدی بتواند هم هزینه‌های خود را تأمین کند و هم به مشتری سود برساند؟
گسترش فروش طلای مجازی به کارگاه‌های طلاسازی آسیب می‌زند
مهدی کاووسی، فروشنده دیگر طلا با سابقه ۱۵ سال فعالیت تخصصی در حوزه طلا گفت: خرید طلای مجازی بدون اطلاع از وجود واقعی آن اقدامی خطرناک است و اگر مشکلی برای فروشنده پیش بیاید، خریدار به دلیل اینکه طلای فیزیکی در اختیار ندارد، قطعا با مشکل مواجه خواهد شد.
وی در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا افزود: معتقدم گسترش فروش طلای مجازی می‌تواند به کارگاه‌های طلاسازی آسیب بزند و زمینه تعطیلی برخی از آنها و بیکاری تعداد زیادی از طلاسازان را فراهم کند؛ این مسئله در نهایت به وضعیت بازار طلا ضربه خواهد زد.
این کسبه بازار زرگرهای تهران ادامه داد: تا وقتی طلای فیزیکی در بازار وجود دارد، چرا باید طلای مجازی خریداری کرد؛ کالایی که ماهیت و هویت آن برای خریدار روشن نیست و ممکن است در آینده مشکلاتی ایجاد کند؟
کاووسی با اشاره به خریدوفروش طلای آب‌شده با ارائه فاکتور نیز گفت: یکی دیگر از مشکلات، خرید طلای آب‌شده‌ای است که خریدار صرفاً با یک ضمانت‌نامه یا فاکتور آن را دریافت می‌کند. این نوع معامله هم می‌تواند خطراتی داشته باشد و با بروز کوچک‌ترین مشکل برای فروشنده، خریدار را با دردسر مواجه کند.
وی تأکید کرد: من با فروش طلای مجازی مخالفم و این تنها نظر شخصی من نیست، بلکه بسیاری از فعالان صنف طلا نیز چنین دیدگاهی دارند.
طلای خریده‌شده کجاست؟
البته ممکن است بخشی از حساسیت طلافروشان سنتی، ناشی از نوعی رقابت با کسب و کار جدید باشد، اما به نظر می رسد با وجود گسترش پلتفرم‌های خریدوفروش آنلاین طلا و استقبال برخی از شهروندان از این شیوه سرمایه‌گذاری، آنچه همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد، میزان تطابق طلای فروخته شده با ذخایر واقعی شرکت‌ها و نحوه تضمین حقوق مشتریان است؛ موضوعی که در صورت هجوم خریداران برای دریافت طلا می‌تواند چالش‌زا باشد.
اکنون باید دید با ورود نهادهای ناظر و سپردن کار نظارت به اتحادیه طلا و جواهر چه سازوکاری برای شفاف‌سازی موجودی خزانه‌ها و اطمینان از تحویل طلای خریداری‌شده به مردم در نظر گرفته خواهد شد.
منبع: خبرگزاری ایرنا
منبع: خبرگزاری ایرنا
