آتشنشانان؛ پیشگامان نبرد با حادثه
حادثه همواره با هشداری پیشدستانه همراه نیست. گاه با بوی تندی در راهپلهها خود را نمایان میکند، گاه با ناپدید شدن پنجرهای پشت دود غلیظ و گاه با صدای انفجاری که سکوت شهر را در هم میشکند. در آن لحظات سرنوشتسازی که عموم شهروندان در پی یافتن پناهگاه هستند، گروهی مصمم راهی کانون خطر میشوند؛ آتشنشانانی که نجات جان انسانها را بر سلامت خود مقدم میشمارند.
کارنامه درخشان ایثار در دوران دفاع مقدس
در دوران دفاع مقدس و حملات دشمن به تهران، مأموریت آتشنشانان ابعادی بسیار دشوارتر و حساستر یافت. آنان در کنار دیگر نیروهای امدادی، با حضور در کانون انفجارها و حریقها، علاوه بر اطفای آتش، وظایف خطیری همچون جستوجو برای یافتن مجروحان و پیکر شهدا، ایمنسازی معابر و مدیریت بحران در خیابانهای ملتهب را بر عهده داشتند.
در این راستا، دو مقطع زمانی به عنوان نماد حجم بالای عملیاتها شناخته میشوند:
- جنگ ۱۲ روزه: در این بازه زمانی، ۱۴۲ حادثه شامل حریق، ریزش آوار و انفجار به سازمان آتشنشانی گزارش شد که تمامی آنها با حضور بهموقع نیروهای عملیاتی مدیریت گردید.
- جنگ ۴۰ روزه (رمضان): حجم مأموریتها در این دوره به شکل بیسابقهای افزایش یافت و به بیش از ۴۰۰ عملیات رسید. در شرایطی که وقوع حوادث همزمان در نقاط مختلف شهر، توان لجستیکی بالایی را میطلبید، آتشنشانان تهران موفق شدند حدود ۵۰۰ شهروند را از میان آوار، ساختمانهای تخریبشده و شعلههای آتش نجات دهند؛ عملیاتهایی که گاه با ریسک ریزش مجدد سازه و انفجارهای ثانویه همراه بود.
پلاسکو؛ فصلی ماندگار در تاریخ ایثار
نام ساختمان پلاسکو در حافظه جمعی تهران با فداکاری بیبدیل آتشنشانان گره خورده است. عملیات نفسگیر در سازهای ناپایدار و در میان حرارت و دود غلیظ، آزمونی سترگ برای نیروهای امدادی بود. ایثار آتشنشانان در این حادثه و شهادت جمعی از آنان، به فصلی تلخ اما پرافتخار در تاریخ معاصر شهر بدل شد و این حقیقت را بیش از پیش نمایان ساخت که آتشنشانان، خطر را نه از دور، بلکه با تمام وجود لمس میکنند.
تخصصی فراتر از اطفا؛ نگاهی به ماهیت عملیاتها
آنچه از نگاه شهروندان تنها «دویدن به سوی شعلهها» دیده میشود، در واقع آمیزهای از آموزشهای تخصصی، تجربه، هماهنگی تیمی و شجاعت مدیریتشده است. وظایف آتشنشانان تنها به حریق محدود نمیشود؛ مدیریت گازگرفتگی، تصادفات جادهای، محبوس شدن در ارتفاع و آسانسور و ریزش سازه، از دیگر مأموریتهای روزمره آنان است. خستگی پس از عملیات و سکوت ایستگاهها پس از بازگشت، بخشی از زندگی پرفشار این مدافعان امنیت است که کمتر در دید عموم قرار میگیرد.
ریشههای تاریخی روز آتشنشانی
تاریخچه تعیین روز آتشنشانی به هفتم مهرماه سال ۱۳۵۹ بازمیگردد. در این روز، پالایشگاه آبادان تحت حملات هوایی دشمن قرار گرفت. آتشنشانان برای مهار حریق وارد عمل شدند، اما در حین عملیات، بمباران مجدداً تکرار شد و تعداد زیادی از این دلاورمردان به درجه رفیع شهادت نائل آمدند. بیست سال پس از این واقعه، در سال ۱۳۷۹، طرح نامگذاری روز آتشنشانی و ایمنی توسط «ستاد هماهنگی امور ایمنی و آتشنشانی کشور» پیشنهاد و به تأیید «شورای عالی انقلاب فرهنگی» رسید.
سخن پایانی
هفتم مهرماه، یادآور تعهد کسانی است که آرامش خانوادگی خود را با هیاهوی مرگبار حوادث معاوضه میکنند. قهرمانانی که پس از پایان هر نبرد، بدون چشمداشت، به زندگی عادی بازمیگردند. اگرچه شهر پس از هر حادثه به روال عادی خود بازمیگردد و چراغ خانهها دوباره روشن میشود، اما در پسِ این آرامش، رد گامهای کسانی باقی است که وقتی دیگران از خطر میگریختند، برای نجات جان انسانها به قلب حادثه شتافتند.
